Koldo Almandozen pelikula berria, Azken agurra, umore beltza eta drama nahasten dituen lana da. Tomas (Iñigo Azpitarte) da protagonista, hileta zibilen enpresa bat daukan 40 urte inguruko gizona, emazteagandik banatua eta gaztetako lagun baten negozio ilunean sartuta dagoen gizajoa. Lehen eszenatik bertatik oso ongi aurkezten du Almandozek Tomas. Berak antolatutako hileta zibil batera berandu iritsi da, izerditan, ezinean, eta poliziaren kontrola zegoela jarri du aitzakia barregarri eskastzat. Hortik aurrera, Tomasen bizitza ikusiko dugu, era kaotiko eta barregarrian, berak ingurukoei hala aurkeztuko ez dien arren.
Umorea nahikoa sotila da. Ni ez nau barrez leherrarazi, nire estilokoa ez delako, akaso, baina bai iruditu zait ondo landua eta hobeto burutua dagoela. Umore bisuala asko erabiltzen du: eszenetan gertatzen denak, eszenaren eraikuntzak berak eta planoek oso ondo funtzionatzen dute. Ikusi dugu Tomas “igerian”, esaten baitu hori dela kirolik onena adituen ustez, gorputzeko muskulu guztiak lantzen omen dituelako. Benetan, ordea, ur azpian jolasten edo flotatzen edo horrelako zerbait egiten aritu da, uretako ariketak egiten ari diren emakume heldu batzuen atzean. Beste mila adibide daude filmean sakabanatuta, eta ederki funtzionatzen dute.
Bestalde, pelikulak oso estetika berezia eta zaindua dauka: kamerak lente oso zabalak erabiltzen ditu, batez ere barruan gertatzen diren eszenetan, eta nolabaiteko arrain begi efektua egiten du. Koloreak eta lekuen aukeraketak ere itxura berezia ematen dio, kontatu nahi duen istoriorako oso egokia, nire iritziz. Gainera, horri musikaren hautu paregabea gehitu behar zaio. Bertako musikarien lanak baliatuta, eta Anariren Vesna Vulovic-en zuzeneko emanaldi zoragarriaren bitartez oso kutsu desberdina lortu du.
Zuzendaria une oro ari da protagonistaren izaera lantzen eta definitzen ekintza, umore eta eszena originalen bidez. Pertsonaia patetiko gisa aurkezten da Tomas, eta guztiz lortzen du, betiere gehiegi pasa gabe, zuzendariak ez du-eta ikusleak pertsonaia gorrotatzerik nahi. Alegia, patetiko gisa aurkezten du, erremediorik gabeko ameslari gisa, baina erakutsiko du saiatzen dela aita ona izaten, adibidez −nahiz eta horretan ere kale egin−. Ez dio bere izaera txoroa barkatzen, baina ez du horregatik gehiegi zigortzen ere.
Trama ongi diseinatua dauka filmak, baina bigarren mailan uzten du, garrantzi handiagoa ematen baitio pertsonaiak garatu eta eboluzioa erakusteari. Aktoreak oso txukun aritu direla esango nuke, protagonista ere bikain, eta horrek eman dio behar zuen azken ukitua filmari. Behin baino gehiagotan gustura ikusiko dudan pelikula da Azken agurra; ez dut dudarik.
