Uda giroa, marmoka portugesa, izozkia, eguzkitako krema… ez, ez nator hondartza horretaz hitz egitera. El Trampolín hondartza eta Tarajal espigoiaz ari naiz. Han jarraitzen dute, estalperik gabe, osasun-arretarik gabe. Hondartza kanpamentu inprobisatu bihurtuta, ume eta nerabeak, norbaitek, nonbait, beraiekin zer egin erabakitzeko zain.
Gizarte-erakundeek 140 hildako baino gehiago aipatu dituzte eta inoren kargura ez dauden milaka adingabe identifikatu dituzte Ceutan. Harrera-zentroak beteta, eta Espainiako Gobernuak Armadak kudeatutako behin-behineko lau zentro antolatu ditu 1.500 gazterentzat.
Uztailaren 30ean, Rabatek mugako zaintza lausotu eta pasatzen utzi zuen. Ez zen deskuidu bat izan: mezu bat izan zen. Hamar egun lehenago, Sánchezek gas-hitzarmen bat itxi zuen Aljerren, Marokoren aurkari erregional handiarekin. Patroi bera errepikatu dute. 2021ean ikusi genuen, Brahim Ghali Saharako Errepublikako presidentea Logroñon ospitalean zegoelako Marokok muga ireki zuen eta Ceutan masiboki sartu ziren etsi-etsian. 2022an ere, NATOren goi-bilera baino bost egun lehenago dozenaka pertsona hil ziren. Melillako hesia. Sahara, gasa, Gibraltar, Espainiak eta Marokok elkarrekin antolatuko duten 2030eko Munduko Futbol Txapelketa, Itsasarteko pasabidea... geopolitika taulan, eta ordaintzen duten peoiak adingabeen gorputz horiek dira, gaur egun kai-muturrean pilatzen direnak, inork irteerarik eskaini gabe.
Rabatek kanporatu egiten ditu eta Europak baztertu. Zigor bikoitza, abandonu bikoitza. Aukera ezin hobea harrera herria garela munduari erakusarazteko
Ez dago harrera-planik, linbo burokratikoa dago, hondartzan mantentzen dituena, aire zabalean, norbaitek migratzaileak diren, errefuxiatuak diren edo, besterik gabe, arazo bat diren ala ez erabakitzeko zain. Eta bitartean, eskuin muturrak eta bere gorroto-diskurtsoek bidea libre dute bizitza salbatu besterik nahi ez dutenak kriminalizatzeko.
Rifekiko elkartasuna, Sahararekikoa, Marokok Israelgo eta Saudi Arabiako teknologiaz eraikitako milaka kilometroko harresi batekin setiatu duen herria, eta gaur gauean Ceutako hondarretan lo egingo duen gazte bakoitzarekiko elkartasuna. Baina euskal instituzioek zerbait egin dezakete? Urkulluren gobernupean, 2022an, 3.500 ukrainar artatuak izan ziren EAEn, familia eta babes etxeetan, 2.000 Nafarroako Gobernuak sustatuta eta 850 Ipar Euskal Herria eta Akitanian, Les Ukrainiens du Pays Basque Baionako elkartearen arabera. Haietako asko eta asko umeak. Borondate kontua da.
Trukerako moneta gisa erabiltzen dituen geopolitikaren biktimak dira. Rabatek kanporatu egiten ditu eta Europak baztertu. Zigor bikoitza, abandonu bikoitza. Aukera ezin hobea harrera herria garela munduari erakusarazteko.
Gazte hauek asteak daramatzate hondartzan etorkizun duin batekin amesten. Azal zuri eta begi urdinak balituzte…
Julen Orbea Bereikua
