Maravillas gaztetxea izandako Marqués de Rozalejo eraikina berriro ireki da, Nafarroako Memoriaren Institutuaren egoitza berria hartuta. 2019an desalojatua izan eta, urte luzez hutsik egon ostean, espazioa memoria instituzionalaren erreferente bihurtzeko aurkezten zaigu. Berrirekiera horrek, ordea, memoria instituzionala erdigunean jartzen duen bitartean, langileon memoria lurperatzen du, instituzioek egungo ordena politiko eta sozialari eusteko funtzioari erantzuten baitiote, eta horretarako iraganera modu interesatuan jotzen dute. Egoera horren aurrean, langileon memoria aldarrikatzea beharrezkotzat dugu, iraganeko borrokak gogora ekarrita eta militante asko eta askoren lana aitortuta. Izan ere, Maravillas gaztetxea antolakuntzarako, formakuntzarako, memoria egitarauetarako, doako kirol, zinema eta aisialdi eskaintzarako, eta langile elkartasunaren milaka adierazpenetarako esparru izan zen.
Guretzat Maravillas ez da oroitzapen hutsean gelditzen. Beharrezkoa deritzogu bizipenen eduki politikoa berreskuratzea eta gaur egungo borroketarako baliatzea. Bide horretan, Maravillas gaztetxea irakaspen garrantzitsuak eskaintzen dizkigun antolakuntza esperientzia garrantzitsua da: Maravillas gaztetxea antolakuntza eta borrokarako kultura hedatzen lagundu zuen tresna izan zen, agenda kultural zabal zein aldarrikatzaile bat izaten eta injustizien aurrean koiunturari erantzuten. Gainera, desalojoari aurre egiteko Euskal Herri mailan elkartasuna antolatzeak ekarri zuen ekarpena argi ikusi zen. Horretaz gain, gazte belaunaldi berrientzat eskola politikoa izan zen, desmobilizazio garai batean problematika desberdinen inguruan hausnartzeko eta eztabaidatzeko espazioa zen, hain zuzen.
Gazte langileok gure kabuz antolatzen eta gure gaitasun propioak eraikitzen jarraitu behar dugu, instituzioen eraginetik kanpo
Gaur egungo testuingurura ekarrita, gazteriaren artean ideia erreakzionarioek gero eta eragin handiagoa dute; arrazakeria, matxismoa, LGTBfobia eta pobreen aurkako kriminalizazioa indarra hartzen ari dira faxismoaren eskutik. Urgentziazkoa da ideologia zapaltzaileen aurka antolatzea, eta bide horretan, despolitizazio eta desmobilizazio garaiotan gaztetxeak irekitzea. Merkatuaren logiketatik kanpo belaunaldi berrietan balio askatzaileetan oinarritutako kultura eredu alternatibo bat hedatu nahi dugu; aisialdia autogestionatuta, babesguneak eraikita, erreakzioari forma guztietan aurre eginda, dauden gaztetxeak defendatuta eta berriak irekita. Gazte langileok gure kabuz antolatzen eta gure gaitasun propioak eraikitzen jarraitu behar dugu, instituzioen eraginetik kanpo.
Izan ere, instituzioak dira proiektu horiek amaitzea helburu dutenak, ordezkatzen duten ordenarekin zuzenean kontraesanean sartzen baitira gaztetxeak. Horren adibide izan ziren Maravillas gaztetxea edota Errotxapeako gaztetxea. Azken urteotan, okupazioaren kriminalizazioa ez da eten eta gaztetxeak desagerrarazi nahi izan dituzte. Hala ere, gaztetxeen beharra ez da desagertu, areagotu baizik. Iruñerrian hainbat kasu ditugu: Txantrean M1 gaztetxea eta Errotxapean Subegi gaztetxea. Hau da, espazioen beharrak eta, ondorioz, okupazioaren zilegitasunak, eta langileon antolakuntza zein mobilizazioaren premiak erabateko gaurkotasuna dute. Horregatik dakarkigu Maravillas gogora, gazte langileen mobilizazio zabalak eta determinazioak espazio politiko mota hauek duten potentziala erakutsi zigulako. Langileontzat politizaziorako, aisialdirako eta borrokarako espazioak behar ditugulako eta iraganeko proiektuek horretarako irakaspenak eskaintzen dizkigutelako.
Joanes Velazquez eta Belate Amondarain, GKSko kideak
