Ez dago Errege Leopoldorik gure errepublikan. Ez dute eskurik moztu ere. Jadanik ez dago kautxurik ustiatzeko, petrolioa baizik.
Desberdindu ohi da kolonialismoa eta kolonialitatea; antza, gaur egungoa planteamendu filosofiko eta praktika abstraktuen bidezko menderatzea da, ezagutzak gutxietsi eta pribilegioen galera eragiten dituena. Jakina, filosofian eta abstrakzioan ez dago sarraskirako aukerarik. Beldur gara kolonialismo hitza erabiltzeko maila immaterial batez mintzatzen ari garela. Baina txanponaren beste aldean kokatutako etengabeko interbentzio militarrak, baliabideen ustiaketa eta horien guztien izenean deklaratutako gerren presentzia medio dela, ez dut uste batere neurrigabea denik Aníbal Quijanoren kolonialitate horren ulerkera gosete- edota genozidio-testuingurutik at kokatzea, terminologikoki gutxienez.
Ez nabil esaten kolonialitate hura ahoan darabiltenak ez direla kontziente horrez guztiaz, inola ere ez; hitzaren salaketa-kutsua argia da, eta lagundu izan du beste bazterkeria- eta dominazio-mota batzuk agerian uzten. Baina begi-bistakoa da terminoaren erabiltzaile askoren kirats akademizatzailea, esklabotza amaitu dela oihukatzen egongo balira bezala. Ez diegu kasu handirik egingo. Izan ere, makineria eklektiko baten aurrean gaude, kolonialitatearen bidez ahalbidetutako masakre kolonialistak bizkortu eta zuritzen dituena. Zein modutan banatu ditzakegu biak? Forma eta funtsa bereiztea izugarri zaila suertatzen da formak berak funtsik ez dagoela zin egiten digunean, labankada artean, betiere.
Globalizazioaren testuinguruan, metropoliak inoiz baino metropolitanoagoak dira, eta antzinako koloniak… baita ere?
Hedabideek zein hegemonia kulturalak bultzatutako mekanismo horien barne, salbatzaile plantak egiten dituztenak badaude. “Yo le doy una monedita al negrito ese de la calle” diotenek, kritikotasun ezaz eta deshumanizazio sotilez; ikasle-pisura sartzea ahalbidetu didan “me daba más palo alquilárselo al colombiano aquel” etxejabearen iruzkina. Azken finean, ondo datozkigun (eta, une batez gutxienez, datozkien) konponketa huts eta ahistorikoak dira, geure buruari galdegiten digutenak ea zerbait gehiago zor diogun Hegoalde Globalari.
Bitartean, McDonald’s afaltzen jarraitzen dugu Coca-Cola esku artean dugula, gizarte mendebaldar askearen azken gotorlekua horixe dugu-eta; eta ez badugu gertatzen denaren ezer ulertzen, ChatGPTri galdetzen diogu. Horiek guztiak autokritika baliagarriak badira ere, egia da batzuei ez zaiela besterik geratzen, ezer gehiagorako aukera ematen baitzaie, merkeena zerbaitengatik merke baita. Hamar zentimoko txanponak eskuzabaltasunez baina errezeloz ematen dituztenen zaku paternalista berean eroriko ginateke ez bagenu horixe onartuko. Bizi garen garaiotan, partxe horiek ipini behar izatearen bortizkeria estrukturala ahaztuarazten saiatzen diren heinean, ez da egituraren aurkako benetako protestarako lekurik geratuko. Xake-matean gaude.
Globalizazioaren testuinguruan, metropoliak inoiz baino metropolitanoagoak dira, eta antzinako koloniak… baita ere? Distopikoa dirudi estraktibismoaren eraginez kale gorrian bizi diren haurrak ikustea Disney pertsonaien kamisetak jantzita. Metropolia irudikatzeko ulerkera kultural berriek ahalbidetu dute ekoizpen masiboaren beste aldagai batzuen inguruan hausnartzea, non soberakinen erreinua handituz doan, herrialde osoak zabortegi erraldoi bihurtuta. Maila txikiago eta pribilegiatuago batean, gurean ditugu ere milioika ekoiztutako Caja Ruraleko biserak.
Jadanik setio esplotatzaileek ez dituzte muga argirik, mundua haiena bihurtu da-eta. Itxaropenik badago ere, gehiegikeria horiek guztiek eragin duten gangrena Hegoalde Globala akabatzen saiatu da mendekotasunaren sepsiaren bidez. Argi dago: makillatutako kolonia ederren artean bizi bagara ere, goialdetik behealdera jariatzen den kiratsa inoiz baino nabarmenagoa da.
Pablo Gonzalez Lopez