Azken asteetan, Errenterian gertatutako eta ustez indarkeria matxistarekin loturiko bi kasuren berri eman da hedabideetan. Bietan, ustezko erasotzaile eta biktimen arteko harremanen kudeaketa “protokolo feminista” aplikatu duten talde batzuen gidaritzapean geratu zela adierazi da, non, ustezko erasotzaile horiei, egotzitako karguak onarrarazi eta agiriak sinarazi zitzaizkien, bietan ere funtsean beraien jarduera publikoaren etenaldi mugagabe bat suposatzen zuten neurriak “adostuz”. Kasu biak, judizializazio ofiziala ekidinez, diskrezioz eramateko hautua adostu zuten inplikatutakoek, baina katramila sortu da informazioa argitara irten denean, salaketak jaso zituztenek ohiko jardunean edo berau berreskuratzeko ideiarekin zebiltzala-eta.
Indarkeria kasu guztiak dira aintzat hartzekoak, ez bekit gaizki uler, baina bide judizial ofiziala beharrezkotzat dela deritzodan bortizkeria fisiko edo psikologiko nabarmeneko egoerak alde batera utzita, ados nago sarritan ez dela beharrezkoa gatazka bat justizia ofizialetik bideratzea, ezta gizon eta emakumeen artekoetan ere, bertan gertakarien dimentsioa automatikoki biderkatzen baita, inplikatutakoen arteko arrakala emozionala handituta, ustezko biktima zein erasotzailearentzako luzea eta traumatikoa izan daitekeen ibilbide bati hasiera emanda eta benetan “erreparazio” dei dakiokeen zerbait ia ezinezko bilakatuta. Era berean, erreparazio hori ezinezkoa egiten da arlo publikotik kanpo gatazkaren kudeaketaz arduratzen direnek ez badiete alde guztiei ematen adierazteko edota adiskidetze-moduko batera bideratzeko aukerarik, eta egiturazko matxismo baten aitzakiapean erasotzailetzat jotako norbanakoei suizidio sinbolikoa edo erbeste moduko bat onartzea beste aukerarik ematen ez badiete egotzitakoa publikoki salatuko denaren (ohorearen kontrako laidoa) mehatxupean, edota zuzenean heriotza-zigor sinboliko bat aplikatzen badiete: kantzelazioa, errelatoaren apropiazioa eta lintxamendua. Bi kasu hauetan gertatu dena, hain zuzen ere.
Kudeaketaren zuzendaritza (boterea) hartzeak hipokrisia gutxiago eta autokritika gehiago eskatzen du; horren faltan, nork fiskalizatzen du beraien jarduna? Gero, taldeotako bozeramaleek esango dute antipunitibistak direla, lehertzekoa. Ez al dira lotsagorritzen tranpa semantikoak horren modu traketsean sartzen saiatzeaz? Beste adibide batekin adieraziko dut, konparazio moduan: Bernedoko auzia. Neska batzuek jazarpen gisa salatu zuten bertan gertatutakoa. Talde kudeatzaile hauen iritziz salatutako begirale eta ideologoek bertsolaritza-emanaldietan edo beste edozein jarduera publikotan jarraitzeko zilegitasuna al lukete? Hori al da “biktimei dagokien zentralitatea ematea”?
Esandakoa: autokritika pixka bat. Bada bestelako feminismo bat, oihartzun-ganbera zurrun hauetatik harago, irekiagoa eta justuagoa dena; eta bada garaia mundu guztiak uler dezan elkarrizketatik askoz gehiago eraiki daitekeela mendekutik eta “haien eta gureen” fronte hertsietatik baino. Errenteriako kasuotan litekeena da denbora gehiegi igaro izana inplikatutako gizon eta emakumeen arteko arrakala ireki zenetik hondatutako harremanak konpondu eta alde guztientzat behar bezain egoera gogobetegarria erdiesteko; eria sendatzen ez dakien bizarginaren esku zikinetan uzten denean gertatzen dena da: anputatzen bakarrik dakienak zornetutako zauriak besterik ez ditu sortzen. Ezinezkoa da benetako (aldebiko) erreparaziorik gertatzea kudeatzaileek honelako prozesuek eskatzen dituzten bermeak jarri ordez aurreiritzietan eta mendekuan oinarritutako zigor eta beto bidegabeak inposatzen badituzte gertakarien protagonisten agentzia berenganatuz edota baliogabetuz, errua aldez aurretik erabakitako zentzu batean proiektatuz Erdi Aro kutsuko sasi-justiziazko prozesu paralelo batetan.
Izan ere, hauek ez dira erre ez zituzten sorginen oinordekoak, inkisidoreenak baizik. Kontuz beraien jarduna itsu-itsuan babestu edo ezer egin gabe gelditzearekin; historiak sarriegi irakatsi digu ezjakingura konplizeak norbere etxeko atea jotzen amaitzen duela. Kax kax kax!
Iraitz Amor Pla
