Open Newswire

PLUS: State Senate Majority Asks Windy Boy to Step Down. The post Will the Real Rep. Curtis Cochran Please Stand Up? appeared first on Montana Free Press.

Ez da ahalmen edo irismen kontua bakarrik, dagoeneko Mosku aurreikusten ari da bera kolpatzen duten drone fabriken aurkako erasoak egitea Europako hainbat gunetan, hala nola, Londresen, Munichen, Rigan, Vilniusen, Madrilen, Pragan edota Venezian. Gaur egun, horietan guztietan egiten dira Europako herrialdeek Ukrainari saltzen dizkioten dronen ekipamenduak.

Kalez jantzitako polizia batek pistolaz mehatxatu zuen Gasteizen herritar bat, Errekaleorren borraz buruak zabaltzen aritu dira, Gazatik zetozen sei ekintzaile, Israelgo soldaduek torturatu ondoren, Loiuko aireportuan kolpatuak. Bortizkeriaren inpunitatea astebetean.   Ez da berria. 44 urte daramate horrela. Eusko Jaurlaritzak balidatutako 336 tortura salaketa, 1992tik zero zigor. Rosa Zarraren erailketa 30 urtez ukatu, azkenean aitortu, inor zigortu gabe, eta gainera ESAN sindikatu poliziala oroigarria kentzeko eskatzen. Iñigo Cabacas erail zuen ertzaina inoiz ez da identifikatuko. Eta Kontxi, Remi, Arkaitz, Ina Zeberio hamahiru bala zuloz eraila, Juan Calvo, Arkautin torturapean eraila… Azken garaian, Xuhar Pazos, 16 urteko adingabeari, begi bat kendu zioten, kasua artxibatu egin zuten biktimak deklaratu aurretik. Etxarri gaztetxearen desalojoan herritar batek barrabil bat galdu zuen, ertzainen biolentziaren ondorioz. Bilbon Ernairen aurka oldartu, hainbat zauritu eta zauritutakok isundu. Amaya Zabarte Anoetan lurrera erori zen karga batean. Lurrean zegoela, konorterik gabe, Ertzaintzako agente baten ostikoa jaso zuen. Biktimari bizitza osorako arrastoak geratu zaizkio. Kasua artxibatu zuten. Eta faxistak Euskal Herrira datozen bakoitzean kolpatuak amaitzen dutenak beti, beti dira ezkerrekoak, antifaxistak, independentistak, autoritarismoaren aurka altxatzen direnak izan Sestaon, Atxurin, Gasteizen, Gernikan, lekuak aldatzen dira, baina jomugan dituztenak beti alde batekoak. Patroia behin eta berriz errepikatzen da, berdin da sailburua nor den, izan Atutxa, Ares edo Zupiria, inork ez du erantzukizunik hartzen, biktimak erruduntzat hartzen dituzte, ERNE, ESAN SIPE, sindikatu polizialek presioa egin eta korporatibismo hutsez ertzainak beti babesten dituzte. Epaileek kasuak artxibatzen bukatzen dute. Kritika minimo bat egiten duena kriminalizatu eta inpunitatea borobiltzeko komunikabide batzuen kolaborazioa. Ondo ikasitako doktrina. Azken uda garaietan, gainera, batek daki nork egindako pintadak agertzen ari dira, biktimismoa beste garai batzuetako esaldiz loratuz.  ETA 2018an desagertu zen, baina “terrorismoaren aurkako borroka”-rako aitzakia eta joera errepresiboa ez. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren aurrekontua (%94 inguru Ertzaintzara bideratzen dena zuzenean) 190 milioi euro inguru handitu da 2018tik (660 milioi euro inguru izatetik 850 milioi euro izatera igaro da 2026an), hau da, %28tik gorako igoera. Urduritasuna agerikoa da eta behartuak sentitzen ari dira azalpenak ematera. 2021ean Poliziaren Kontrol eta Gardentasun Batzorde bat sortu zuten: EAJko juristak, esperientziadun ertzainak, Zuzenbidean doktoreak, Udaltzaingotik jubilatuak… Poliziak Giza Eskubideak betetzen dituela begiztatzeko. Kontsultiboa da eta gomendioak emateko dago. 2025ean Juan Luis Ibarra, Batzordeko lehen lehendakaria, dimisiora behartua izan zen informazioa jasotzeko “trabak jasangaitzak zirelako” eta 2023-2024ko txostenean ofizialki salatu zuen Ertzaintza dokumentazioa atzeratzen aritu zela hamabi hilabetez. Herritarrari legeak ez dio batzordera zuzenean jotzeko aukerarik ematen eta bost urtetan txosten bakarra atera du. Ertzaintzak, bere barne araudian, sindikatuen korporatibismoan eta informazioaren opakotasunaren inpunitatearen kontrola izaten jarraitzen badu, nork kontrolatzen ditu? Borondate politiko kontua da, nahi izanez gero, badago nondik ikasi. Irlandan 2005ean jarri zuten martxan Fiosrú bulegoak herritarren kexak ikertzen ditu instituzio polizialaren kanpotik, ikertzaileekin, herritarrak zuzenean jo dezakeelarik. Policing and Community Safety Authorityk gainbegiratu egiten du, ez gomendioak eman bakarrik, prozesu osoaren jarraipena egiten du. Baimen beharrik ez dute dokumentazio arrunta lortzeko eta ez dago gobernuko aurrekontuei baldintzatua. Kontuak parlamentuaren aurrean zuzenean eman behar ditu ez dago Barne Sailari lotua. Londreseko poliziak dituen gardentasun neurriak, Lisboako gertuko udaltzainak, Suediako Gobernuak sustatutako bulegoa… Gasteizko Parlamentuak Batzordea izan badu, baina paperean. Errealitatean, Ertzaintzak berak ito du bost urteren buruan, barnean duen kaka alfonbra azpian gordetzeko inpunitatea duelako.   Hori dena ez da kudeaketa arazo soil bat. Ez da konpontzen sektore herritarren aurka beti oldartuz, ez da gorrotoa, beldurra eta segurtasun faltaren karta sustatuz konponduko. Erantzukizun politiko handiko arazoa da. Segurtasun Sailean arazoak areagotzen joan dira urteekin, opakotasuna Barne Sailean goitik beherakoa da; 2025eko Miren Dobaran Arkautiko zuzendariak dimisioa eman zuen bere laguntzailearekin batera. Zupiriak ere bi aukera ditu: Ertzaintza kontrolpean jartzeko benetako neurriak hartu, hamarkadetako zigorgabetasuna amaitzeko ausardiaz jokatu eta batzorde independente bat eratzeko bideak jarri, edo zuzenean dimisioa eman. Erakunde poliziala kontrolatzeko gai ez den gobernu bat gehiegikeria horien guztien konplize da? Inpunitatea ez da deskuiduz sortzen eta Jaurlaritza honek ezin baditu lotu, hobe da alde batera egitea. Ertzaintzan ez da inoiz depurazio instituzionalik egon, Barne Arazoetarako Unitateak aldizka ikertzen ditu banakako agenteen jokabide irregularrak. Azken urteotan hainbat diziplina-espediente ireki dira eta horietako batzuek zehapenak edo eteteak eragin dituzte eta kea besterik ez da. Egia osoa, justizia, erreparazioa eta berriro ez errepikatzeko bermea. Lau baldintza horiek betetzen diren arte, Ertzaintzak ez du demokratikoa izaterik, eta hori baimentzen duten arduradun politikoek ere ez.  Julen Orbea Bereikua

Urte batzuk daramatzagu komunikabideek –nolabaiteko zehaztasunarekin– hainbat herrialdetan "planetaren indartzat" jotzen diren horiek eragiten ari diren astakerien berri ematen digutela. Nik ez dut horrela ulertzen, baina neurtutako hitzak erabiliz, "bake-prozesuak" deitzen dieten arren, berea ez dena eskuratzeko indarraren aplikazioa besterik ez dira. Nahiz eta argi dagoen ez dutela ezer asmatu. Eta esaten dut ez dutela ezer asmatu horrelako “erasotzaile trebeak” beti egon direlako, eta orain ere bai. Gainera, zenbait erreferentzia ditugu eta horiek erakusten digute, gaur egun eguneroko prentsan irakurtzen dugunaren zati handi bat, duela bi mila urte baino gehiago idatzita dagoela. Onartzen dut nire irakurleren bat baieztapen hauekin harritzea, baina, Tuzidides jeneral atenastarrak "Peloponesoko gerrak" izeneko bere lan ospetsuan dioenez, "MELOS" uhartea estatu librea zen, Atenasen eta Espartaren arteko gerran neutral mantendu zen uhartea. K.a. 416. urtean, Atenasko armadak tropak lehorreratu zituen uhartean, eta ordezkaritza bat bidali zuen hango biztanleak errenditu eta beren inperioko zerga-kolonia bihur zitezen eskatzeko. “Melostarrak” berriz, doriarrak ziren, apaingarri gutxiko arkitekturaren sustatzaileak, eta espartarrengandik zetozen, baina independenteak ere baziren. Atenastarrak denbora luzez nahi izan zuten “meloak” beren inperioan sartzea, bai beren aberastasun naturalengatik, bai Egeo itsasoan  zuten kokapen geografikoagatik. Tuzididesek berak bere maisulan amaitu gabean jasotzen dituen melostarren eta atenastarren arteko elkarrizketen "birsorkuntza" bat da. Proposamenarekin ados ez zeudenez, melostarrek protesta egin zuten, esanez euren aurkako indar gordinak bi aukera besterik ez ziela uzten: amore emate desohoragarria edo esklabotza eta deuseztapena. Atenastarren inperioa, egunen batean, goi mailako indar baten aurrean arriskuan egon zitekeela argudiatuz ere defendatu ziren. Horregatik, atenastarrek errespetatu egin beharko lukete melostarrek duten eskubidea, "arrisku uneetan bidezkoa dena eskatzeko". Hurrengo paragrafo honetan, denboran zehar nazioarteko harremanetan Mendebaldeak indar gordinaren eta justiziaren arteko harremana nola ulertzen duen –gaur arte– definitu duten hitzak sartu ditut. Jeneral atenastarrak honela erantzun zion "melostarren" argudioari: "Zuek badakizue, guk dakigun bezala, justizia gaur egungo munduan boterean berdinak direnen artean bakarrik planteatzen dela. Horregatik, indartsuek ahal dutena egiten duten bitartean, ahulek behar dutena sufritzen dute. Melostarrek ez zuten amore eman eta atenastarrek zapaldu egin zituzten. Tuzididesek idatzitako historian dioenez, bere bandoak –atenastarrak– gizon heldu guztiak hil zituen, gainera, emakumeak eta haurrak esklabo gisa saldu eta bostehun kolono bidali zituzten uhartean bizitzeko. Zerbait gogorarazten dizue? Paragrafo gutxi horietan egiaztatu ahal izan dugu Mendebaldean "gaur" nola interpretatzen den indarraren eta justiziaren arteko erlazioa nazioarteko harremanetan. Joan den XX. mendean, "gure Europan" izandako bi gerrekin, garaileek NBEren Gutuna diseinatu zuten, ahulen eta indartsuen boterea eta nazioarteko zuzenbidean beren mugen bortxaezintasuna berdintzeko asmoz. Hau da, melostarrek "zuzenaren eta bidezkoaren printzipioak" deitu zutena, botere militarraren indar gordinari aurre eginez. Bere garaian, herrialde ezberdinak bisitatzeko eta ezagutzeko aukera izan nuen, batzuen indarren potentzia eta segurtasuna kontrastatu ahal izan nituelarik, baita besteen gainbehera eta ahulezia ere. Geroztik, duela hamarkada batzuetatik hona, aldea ez da hainbestekoa. Beraz, ondorio gisa, uste dut esan dezakedala melostarren eta atenastarren arteko elkarrizketa, Tuzididesek bere amaitu gabeko obran jasotzen duena, "Peloponesoko gerrak", oraindik ere munduko kanpo-politikaren "Biblia" izaten jarraitzen duela. Hala ere, argi dago bidezkoa eta zuzena dena alde batetik eta indarkeria eta injustizia bestetik kokatzeko ideia, gutxi interesatzen zaizkiola Donald Trump bezalako adimentsu eta "bakegile" bati. Mundu osoa begira duela aurrez aurre, lotsaren arrastorik gabe, hainbeste akats, bata bestearen ondotik, bakarrik txalo egiten dionari entzuteak dakarren produktu logikoa besterik ez dira. Existitzen ez den proiektu baten oinarri, eta horrek, indar gordina erabiltzera behartzen du, handiena izaten jarraitzeko.  "Gobernatzeko" modu horren ondorioz, amerikar biztanleak bizkarra ematen hasten direnean, ezinbestekoak egiten ditu iritzi publikoan eragin zuzena bilatzen duten “ekintza konpontzaileak”. Hortik dator huts egindako atentatuen sinesgarritasun eza. Josu Iraeta, idazlea

Azken hamarkadetako ibilbideari erreparatuta, ezin uka daiteke eremu sozioekonomikoari bideratutako euskara sustatzeko hizkuntza politiketan aurrerapausoak eman direla; batzuen iritziz, esanguratsuak; beste zenbaiten ustez, azalekoak. Nik esango nuke garatutako neurriak sarritan neurtuegiak edo motelegiak izan direla, eta une erabakigarrietan ausardia falta sumatu dela. Zerbitzu publikoei begira, mugarri garrantzitsuak egon diren arren, legeek ezarritakoa ez da beti osorik bete, zerbitzu guztiak ez dira euskaraz eskaintzen eta, hala ere, horrek ez du ondoriorik izaten. Euskal Autonomia Erkidegoaren kasuan, esaterako, gaur egun ere, herritarrok euskaraz jarduteko dugun eskubidea eta administrazioan euskaraz artatuak izatekoa ez dira egoera guztietan bermatzen. Horrek agerian uzten du aitortza juridikoa ez dela nahikoa; politikak, lidergoa eta eguneroko praktikak zein baliabideak ere behar dira eskubideak errealitate bihurtzeko. Eremu pribatuan ere, oinarrizko zerbitzuak eskaintzen dituzten enpresek (energia hornitzaileak, internet eta telefonia, garraioak…) bezeroei arreta eta informazioa euskaraz bermatu gabe jarraitzen dute, nahiz eta EAEn lege betebeharrak dituzten. Zenbaiten ustez, hamarkada hauetan politika eta konponbide zentratuak eta errealistak aplikatu omen dira, immobilismoaren eta maximalismoaren arteko oreka bilatu nahian. Baina ikuspegi horrek zalantzak sortzen dizkit, izan ere, gizartea bera sakon aldatzen ari da azken urteotan, eta eraldaketa horrek erantzun ausartagoa eta azkarragoa eskatzen du. Hala ere, askotan zuhurtzia politikoa nagusitu izan da, eta horrekin batera, zenbaitetan, babes sozial edo elektoralari eusteko kezka. Horren ondorioz, hizkuntza eskubideen garapena ez da lehentasun politikoetan lehen lerroan egon. Zergatik aurkezten da hizkuntzen kudeaketa arazo gaindiezin eta gastu huts gisa, eta ez zerbitzuaren kalitatea bermatzeko ezinbesteko inbertsio gisa? Elebidek, Eusko Jaurlaritzaren Hizkuntza Eskubideak Bermatzeko Zerbitzuak, legedia oinarri, argi dio hizkuntza eskubideak direla euskal administrazioen hizkuntza politikaren oinarri nagusietako bat. Horien artean daude norbanakoen eskubideen errespetua, herri-agintariek eskubide horiek bermatzeko duten betebeharra, euskararen erabileraren normalizazioa eta benetako berdintasun sozial eraginkorra. Azken ideia hori funtsezkoa da, herritar orok berak hautatzen duen hizkuntzan jarduteko aukera erreala izatea, oztoporik gabe. Hala ere, azkenaldian indarra hartu du hizkuntza eskubideak eta lan eskubideak elkarren kontra jartzen dituen marko diskurtsiboak. Horren arabera, euskara sustatzea helburu duten politikek langileen aukerak murrizten dituzte eta administrazioari zein enpresei kostu gehigarriak eragiten dizkiete. Nire ustez, ikuspegi sinplistegia da, ez baitu kontuan hartzen hizkuntza eskubideak ere pertsonen eskubideak direla, bai langileonak, bai kontsumitzaileonak. Administrazioek eta enpresek etengabe inbertitzen dute kalitatean, prestakuntzan edo berrikuntzan; orduan, zergatik aurkezten da hizkuntzen kudeaketa arazo gaindiezin eta gastu huts gisa, eta ez zerbitzuaren kalitatea bermatzeko ezinbesteko inbertsio gisa? Bestalde, EAEko eta Nafarroako administrazioetan, baita enpresetako lanpostu gehienetan ere, gaztelania jakitea baldintza unibertsaltzat eta guztiz normaltzat hartzen da. Aitzitik, euskararen eskakizuna planteatzen denean, sarritan mehatxu edo oztopo bezala irudikatzen da. Kontraesan nabarmen honen aurrean, beharrezkoa da ikuspegi integratzaileago bat garatzea. Izan ere, hizkuntza eskubideak eta lan eskubideak ez dira elkar baztertzen duten errealitateak, elkarren osagarri baizik. Horregatik, politika publikoek herritarren hizkuntza eskubideak benetan bermatzeaz gain, langileei egokitzeko behar dituzten baliabideak eta aukerak eskaini behar dizkiete. Hizkuntza eskubideak bermatzea ez da, inondik inora, gizartearen sektore jakin baten interes partikularra; elkarbizitza justuago, orekatuago eta demokratikoago baterako oinarria baizik. Argi izan behar dugu, euskararen normalizazioak ez duela inor baztertzen; gizarte osoa aberasten du, kohesioa indartzen du eta aukerak zabaltzen ditu. Orain, erronka handia da: adostasuna jostea, norabidea zehaztasunez marraztea eta neurri eraginkorrak, baliabide egokiak eta lidergo sendoa uztartzea. Eta hori guztia, ezinbestean, ausardiaz eta alde guztien benetako konpromisoarekin gauzatu behar da. Rober Gutiérrez

Bertso eskolari lotuta egin diren salaketak "irmo" gaitzetsi, eta udal baliabideak erasoen biktima izan diren neska eta emakume gazteen zein haien gurasoen eskura jarri ditu udalak.

2036ra bitarteko euskararen inguruko Donostiako plana aurkeztu dute, euskalgintzako ordezkari ugarirekin batera. Donostia euskaldunago bat eraikitzea du xede egitasmoak.

Irango Lego-bideolariek Loiuko gertaerak (ertzainak Sumud flotillako euskal boluntarioak jotzen eta atxilotzen) erretratatu dituztela? Hori ematen du, baina kasu honetan jatorria ez dago duela egun batzuk aipatu genituen Irango iturrietan eta Explosive Media faktoriaren sareetan, baizik eta The Brick Observer deritzon Youtubeko kanal batean, non munduko eta bereziki Europako egoera politikoaren inguruko AA bidezko Lego-bideoak kargatzen dituzten trumilka. Zentzu politikoren bat izango du egileak beharbada, zerbaiten aldeko propaganda edo slopaganda egitekoa, baina seguruenik ikustaldien bidez monetizatzeko ahalegin bat da, beste hainbat slop egileren asmoa. Dozenaka eta dozenaka bideo ekoitzi, gai biralen inguruan, eta ikustaldiak lortu.

Meliton Manzanas torturatzaileari aitortutako 50etik gora «domina eta ohoreak» baliogabetzeko mozioa aurkeztuko du Egiari Zor fundazioak ostiraleko Irungo udal osoko bilkuran. Diktadura frankistaren garaietan hasi eta 1968ko abuztuaren 2an ETAk Irunen hil zuen artean, Gipuzkoako Polizia Politiko Sozialaren Brigadako buruak eragindako errepresioaren biktimen zerrenda luzea bada ere, torturatzailea Irungo Terrorismoaren Biktimen Oroigarrian agertzen da. Ohore horiek mantentzeak «legearen izpiritua eta letra urratzea» dakarrelako, eta estatu demokratiko baten «printzipio etikoekin talka» egiten duelako, mozioaren alde egin dezaten interpelatu dituzte udal talde politikoak.

Peña Donazaharre danborrada elkarteak bere 30. urtebetetzea ospatzeko Kontrapas izeneko ikusgarri handia apailatzen ari da, uztailaren 24 eta 25ean emanen dena.

At a virtual public comment hearing hosted by the U.S. Environmental Protection Agency on Thursday, a long line of environmental advocates voiced strong opposition to proposed new regulations weakening requirements that utilities must follow in cleaning up toxic coal ash residue at hundreds of sites across the country at which coal was burned to produce […]

La presión política sobre el Ejecutivo aumenta tras las nuevas investigaciones judiciales que afectan al entorno socialista, mientras Sumar, ERC y otros aliados reclaman transparencia y Sánchez busca recuperar la iniciativa parlamentaria.

After a fire in Manitoba’s Nopiming Park burned an area nearly 8 times the size of Winnipeg, a conservation group calls on government to ‘give peace to the park’

The main event is the full marathon – a 7-hour affair that begins at Sixth Avenue and Quince Street at 6:15 a.m. Sunday. There' a half marathon and 5K too.

Il n'existe aujourd'hui aucun vaccin homologué contre la souche Bundibugyo du virus Ebola. Au moins deux candidats spécifiques sont en développement. Le plus avancé pourrait être prêt pour des essais dans deux à trois mois. Mais aucune donnée animale ni humaine n'existe encore sur son efficacité. Dans ce contexte, la Russie vient d'annoncer avoir développé un vaccin. L'Africa CDC l'examine.

Another series of twists arrived in the audit-the-Legislature saga as the Senate voted to provide some documents while insisting that their move in no way concedes that Diana DiZoglio has a constitutional right to probe lawmakers.

A recommendation to toss out a restriction for how far groundwater can be moved out of the South Fork Kings Groundwater Sustainability Agency (GSA) will be considered at the board’s next meeting on June 18. The recommendation was made during the board’s May 21 meeting after South Fork was repeatedly threatened with a lawsuit by […]

Budget 2026 increases road spending – while offering limited support for public transport, emissions cuts and climate resilience.

Investments in safety, cleanliness and service reliability remained the public’s chief concerns.