Data hauek hurbiltzen direnean, behin baino gehiagotan sentitu dut Egin egunkariaren "itxieraren" oroitzapena berandu iristen zitzaidala, baina oraingo honetan ez da horrela izan. Ez da erraza Egin-en esanahi soziala islatzea, zeinen erabilgarria zen, eta ez ezker abertzaleko masa sozialarentzat bakarrik. Ekonomia atala egunkariko "izarra" izan zen, eta nahitaez kontsultatu beharra enpresa eta banketxeetan.
Andaluziako Torres herrian jaiotako epaile ohiaren "ausardia" aipatu aurretik, Altsasuko "Egin Eguna" gogoratu nahi dut. Begirada bat nahikoa zen zelai hartan egindako lan eskerga baloratzeko. Gogoan ditut nirekin zeuden gonbidatuen –beste herrialde batzuetakoen– harridura eta miresmena. Hitz gutxitan esanda, handia, indartsua eta ederra, benetan ederra.
Egin-en "itxieran" –uztailean hogeita zortzi urte luze betetzen dira, hain zuzen– Poliziaren jarduera ikusgarria izan zen, beste edozer baino "007" ospetsuaren film baten antza gehiago zuen, ezbairik gabe. Gizon armatu eta kaputxadunak izan ziren, gizaki egozentriko eta desorekatu baten agindupean, eskuliburuko bahiketa bat egin zutenak. Euskal gizartetik bertatik sortutako proiektu baten ahalegina zapuztu zuten. Indarrez deuseztatu zuten errealitate eder, independente eta indartsu bat. Hori zelako Egin, eta ez besterik.
Harrigarri gerta liteke, orain, gogoratzea Zuzenbide Estatu batean legeak aurreikusten dituen zigorrak bakarrik ezar daitezkeela, prozedura batean erruduntasuna behar bezalako bermeekin deklaratu ondoren, eta, gainera, ezein legek ezarri ezin dituen zigorrak daudela. Hori azpimarratzen dut, zeren teorian Zuzenbideko edozein ikaslek aski ezagutu beharko lukeen arren, egia esate aldera, Espainiako sistema politikoak askotan ez du aintzakotzat hartu.
'Egin' itxi izanak izaera ilun eta frankista zuen bilbe politiko-juridiko baten sorrera eragin zuen, Euskal Herriko eragile politiko, sozial eta kultural ugari kriminalizatu eta legez kanpo utzi, eta dozenaka pertsona espetxeratu eta auzipetu zituena
Orain, eta horrek esan nahi duena gorabehera, azpimarratu beharra ikusten dut jardun polizial eta judizialaren eta Zigor Zuzenbidearen oinarrizko printzipio bat errugabetasun-presuntzioa errespetatzea dela, baita proportzionaltasun egokia ere delituak ikertzeko, akusatuak atxilotzeko eta frogak ihes egitea edo suntsitzea saihesteko kautelazko neurriak hartzeko metodoetan.
Prozedura horiek gehiegizkoak eta iraingarriak izan ziren, justifikaziorik gabekoak, kontuan izanik enpresa eta langileak zirela, hamarkada askotan bai pertsonalki, bai profesionalki errotuak.
Zentzugabea da pentsatzea Baltasar Garzonek hasieran planteatu zuenaren moduko akusazio batek ihes egiteko arriskurik txikiena ere ekarriko zuenik. Izan ere, litekeena zen inputatuak akusaziotik defendatzea, eskura zituzten baliabideekin, beren bizibidea zen lanbidea garatzen zuten bitartean. Hala ere, beren lana kendu zieten, atxilotu eta espetxeratu egin zituzten. Orduan ere interes politikoa nagusitu zen, eta "epaile ohi izarra" "Sancho" bilakatu zen beste behin ere "Quijote" txiki eta gaiztoaren zerbitzura.
Duela 28 urte luze Hernanin izan ziren gertaeren oroitzapenari, "bunker frankista" horren baitan denboran zehar ezagutu ditugun epai ezberdin eta kontraesankorrak gehitzen badizkiogu, ondoriozta dezakegu hain metodo desegoki eta neurrigabeek ez zutela ikerketaren emaitza ziurtatzea helburu, baizik eta eskarmentu bat ematea, boterearen gehiegikeria, arerio-aurkari politikoari aurre egiteko demokraziaren manipulazioa gauzatzea.
Arlo horrek, dirudienez urte hauetan guztietan, ez ditu gehiegi kezkatu Espainiako eta Euskal Herriko politikariak, eta, hori horrela, ez da jakin esparru juridiko argi eta eraginkorrik ezartzen.
Ez dut nik ukatuko zigorraren helburuetako bat eredugarri izatea dela, lehen urteko eskuliburu batek dioen bezala –nahiz eta nire ustez justiziak ez lukeen eredugarria izan behar, justua baizik–, baina, egia esan, Zuzenbidean ez dago ospearen galeraren prebentzio-zigorrik, ordura arte ezagutzen ez zen hedapen mediatikoarekin areagotua.
Urteak joan dira, bata bestearen atzetik, asko, baina oroitzapenak bere horretan dirau. Nire ustez, sortutako egoera, “gertaerak”, askoz gehiago hurbildu ziren liturgia faxistara, Espainiako Konstituziotik jariatzen direla “dioten” berme eta eskubideen erregimenera baino.
Epaiketarik gabeko kondenak, enpresaren nahiz langileen ekonomiaren eta ospearen hondamena, profesionalki eta pertsonalki izena galtzeko biderik basatienak erabili zituzten, zalantzarik gabe, eta ez bakarrik sistema demokratikotik guztiz kanpoko prozedura desegoki eta arrotzek, baita kazetaritza organikoak ere, bere zitalkeria nazkagarri, kaskar eta mertzenarioarekin.
Egin itxi izanak izaera ilun eta frankista zuen bilbe politiko-juridiko baten sorrera eragin zuen, Euskal Herriko eragile politiko, sozial eta kultural ugari kriminalizatu eta legez kanpo utzi, eta dozenaka pertsona espetxeratu eta auzipetu zituena.
Zentzugabekeria politiko eta aberrazio juridikoen uholde horrek onartezina izan beharko luke, Espainiako politika birsortu nahi zutela "esaten" zutenentzat.
Pedro Sánchez jauna, ezin da demokrazian aurrera egin zigorrik gabeko botere mailak onartuta, ustelek eta mafiosoek, sotana, toga eta uniformeen artean ezkutaturik, kudeatuta.
Zuri entzun dizugu modernitatera, elkar ulertzera eta elkarrizketara irekitzea gidatu nahi duzula. Baina, egia esan, Iberia zahar eta zaharkitu horren erraiek, konkistatzaile, militar eta faxista garrotedunen babesleku den Espainiaren harrokeria dekadentea sortzen jarraitzen dute, eta horrek ez du demokrazia usainik.
Moncloan gaua igarotzera iristen denak onartu behar du demokrazian kudeatzeko ezinbestekoa dela honako hau defendatzea, hots, askatasuna ez dela inposatzen, eta ez dela zifraz soilik elikatzen, eskubideez baizik. Eskubideena, presidente jauna, zeren, elkarren gaineko askatasuna tirania baita, ez besterik.
Pedro Sánchez jauna, espero dut zentzuz jokatzea eta oker ez ibiltzea, zure inguruan “su usaina” baitago. Zorte on.
Josu Iraeta, idazlea
