Urteetan zehar, pertsona askok Nafarroako 0-3 zikloa duintzeko borrokatu dugu, haurrek, familiek eta langileek haur eskola duinak eta kalitatezkoak merezi dituztela sinetsita.
0-3 Plataforma espazio plural gisa sortu zen, sindikatuek, eragile sozialek eta pertsona partikularrek osatua; guztiok kezka bera partekatzen genuen: haur eskolen bizitzan dauden pertsonen baldintzak hobetzea. Sentsibilitateak eta ikuspegiak oso ezberdinak izan arren, gai izan ginen puntu komunak aurkitzeko: ratioen jaitsiera, soldaten igoera eta 0-3 zikloaren duintzea.
Alde bakoitzak ulertzen zuen, gainera, gutxieneko komun horietatik harago, sindikatu edo eragile sozial bakoitzak bere bide-orria eta aldarrikapen propioak izango zituela.
Ni neu ere hasierako talde eragilean aritu nintzen denbora labur batez. Ondoren, bertako kide izateari utzi banion ere, Plataformatik bultzatutako mobilizazio guztietan aktiboki inplikatzen jarraitu nuen. Batzarretan, elkarretaratzeetan eta grebetan parte hartu dut; urteetan zehar nire eskola kartel, globo, pankarta eta zapi koloretsuz bete dut; jendea parte hartzera animatu dut eta publikoki defendatu dut 0-3aren borroka, erabateko sinesmenarekin. 2022ko grebaren azken egunean Haka ere dantzatu nuen nire lankideekin batera.
Hain zuzen ere, horretan guztian hainbeste sinetsi izateagatik, gaur egun publikoki esateko beharra sentitzen dut denbora luzeegian pertsona askok isilean gordetzea erabaki genuena.
2022an publiko egin beharko genukeena
Askok Plataforma eta haren aldarrikapenetan itsu-itsuan sinesten jarraitzen genuen arren, bazen denbora zenbait dinamikak deserosotasuna sortzen zigula.
Eskola gisa, mobilizazio batean parte hartzea erabakitzea ez zen nahikoa; izena eman behar zen: nola jantzi behar genuen ere esaten ziguten, non kokatu, zer jarri pankartetan, zer oihu egin eta noiz egin. Eskola batek ez bazuen bat egiten, deiak etengabeak ziren atxikimendua lortu arte tematzen ziren.
Argi daukat berriro elkartu behar dugula. Oinarrizko aldarrikapenak partekatuak izaten jarraitzen dutelako eta, sektorea zatituta dagoen bitartean, benetan onuradun ateratzen ez direnak langileak eta familiak direlako
Are kezkagarriagoa zen talde eragilean parte hartzen zuten pertsona batzuek helarazten zutena. Hainbat lankidek azaltzen zuten oso zaila zela iritzi ezberdinak adieraztea eta desadostasunak ez zirela ongi hartzen. Deskribatzen zuten giroa oso espazio itxi batena zen; bertan, modu batera edo bestera, ezberdin pentsatzen zuenarekiko mespretxu edo isolamendu jarrerek higadura pertsonal handia sortzen zuten.
Hala ere, pertsona askok gogor lanean jarraitu zuten 2022ko greba aurrera ateratzeko, 0-3aren borrokaren beharrean sakon sinesten jarraitzen zutelako.
Orduan salatu beharko genituen zenbait pertsonak espazio horietan jasaten zituzten jokabide desegokiak, mespretxuak eta sufrimendua. Ez genuen egin, uste genuelako hori publikoki egiteak sektorearentzat beharrezkotzat jotzen genuen mugimendu bati kalte egin ziezaiokeela.
Baina isiltasunak ere ondorioak ditu.
2022ko grebaren ondoren, borrokarekin nola jarraitu inguruko desberdintasun garrantzitsuak agertzen hasi ziren. 0-3 zikloaren publifikaziorako bidea aldarrikatzen zuen bitartean, LAB sindikatuak publikoki defendatu zuen beharrezkoa zela, aldi berean, hitzarmen propio baten alde lan egitea, Hezkuntza Departamentura pasa aurretik langile guztientzat lan baldintza duinak bermatuko zituena.
Proposamen horrek talka egin zuen talde eragilearekin eta handik gutxira sindikatuak ofizialki espazio horretatik kanporatu zituzten. Ordutik aurrera, “sindikaturik eta banderarik gabe” leloa harrotasunez errepikatzen hasi ziren.
Eta orduan ere ez genuen ezer esan.
Baina, nola aldarrika ditzake lan eskubideak langileak demokratikoki ordezkatzen dituztenak kanpo utzita? Sindikatu bat kanporatzen denean, ez dira sigla huts batzuk kanporatzen: sindikatu horrek ordezkatuta sentitzen diren langile guztiak ere baztertzen dira.
Mobilizazioei babesa ematen jarraitu genuenok orduan azaldu behar izan genuen Plataformaren norabidea talde txiki baten esku geratu zela, desadostasunari itxita eta sektore osoaren benetako ordezkaritza demokratikorik gabe.
Galdera deserosoak ere planteatu behar genituen: zergatik dago hainbesteko oposizioa Nafarroako 0-3ko langileen lan baldintzak hobetu eta blindatuko dituen hitzarmen propio baten aurka?
Maiatzaren 7ko greba baino lehen publiko egin beharko genukeena
Ikasturte honetan, desberdintasunak are nabarmenagoak izan ziren.
Estatuko aldarrikapenekin bat egiteko erabakia ez zuten partekatzen ez pertsona guztiek, ez sektoreko sindikatu guztiek. Nafarroako 0-3ko intersindikaletik defendatzen zen hobekuntza asko hemen aldarrikatu behar zirela, horretarako eskumenak badaudelako.
Gainera, hilabete batzuk lehenago hainbat sindikatuk grebara deitu zuten, hain zuzen ere, lan arloko erabaki jakin batzuk Euskal Herrian har zitezen eskatzeko, eta ez Madrilen. Horregatik, pertsona askorentzat, maiatzaren 7ko deialdiak ulertzeko zaila zen kontraesana sortzen zuen.
Adierazgarria izan zen, halaber, aurretik sindikatuak talde eragiletik kanpo utzi ondoren, Plataformak Nafarroan ordezkaritzarik ez zuen estatuko sindikatu batera jo behar izatea grebara legez deitu ahal izateko.
Horri gehitu zitzaion Nafarroako sindikatuekin hitz egin aurretik deialdia erabat itxita zegoelako sentsazioa. Ez zen elkarrekin eraikitzeko espaziorik planteatu, ezta aldarrikapenei buruzko eztabaidarako aukerarik ere. Afiliazioa greba egitera animatzea besterik ez zen eskatu.
Gainera, aste horietan pertsona askok etengabeko presioa sentitu genuen deialdiarekin bat egiten ez genuenon aurka. Langileok, sindikatuek eta baita intersindikalak ere publikoki justifikatu behar izan genuen zergatik ez genuen greba babesten; zenbaitetan, gainera, deskalifikazioak eta bidegabeko akusazioak jaso genituen.
Eta, hala ere, askok erabaki genuen desberdintasun horiek maiatzaren 7a baino lehen publikoki ez azaltzea.
Ez desberdintasun horiek existitzen ez zirelako, baizik eta ez genuelako greba deialdia baldintzatu nahi, ezta sektorea are gehiago zatitzen lagundu ere.
Horregatik, idatzi hau geroago argitaratzeko pentsatuta zegoen.
Greba egunean egindako adierazpenen ondorengo nire ezinegona
Hain zuzen ere, oraindik ere zubiak eraiki eta espazio komunak berreraikitzea beharrezkoa dela sinesten dudalako, etsipen handia eragin zidan grebaren egunean bertan deitzaileek egindako zenbait adierazpen entzuteak.
“Sindikatuarekiko harremana gogorrena” izan dela entzutea zaila da ulertzeko, izan ere, garai hartan beraiek izan zirelako ados ez zeuden ahots sindikalak talde eragiletik kanporatu zituztenak.
Era berean, sindikatuei publikoki oztopoak jartzea edo batasuna zailtzea leporatzeak ez du benetako hurbilketarik eraikitzen laguntzen, batez ere gaur egungo desberdintasunetako asko aspaldikoak direnean eta inoiz ezin izan direnean modu ireki eta zintzoan eztabaidatu.
Argi daukat berriro elkartu behar dugula. Oinarrizko aldarrikapenak partekatuak izaten jarraitzen dutelako eta, sektorea zatituta dagoen bitartean, benetan onuradun ateratzen ez direnak langileak eta familiak direlako.
Baina hurbilketa hori posible izan dadin, beharrezkoa da urte hauetan gertatutakoa ere aitortzea. Izan ere, gure historia propioa ezagututa bakarrik saihestu ahal izango dugu berriz errepikatzea.
Ahots guztiak entzun behar dira, desadostasuna onartu eta tentsioa eta enfrentamendua baino sortzen ez dituzten diskurtsoak alde batera utzi.
0-3ak batasuna behar duelako, bai, baina elkarrekiko errespetutik, aniztasunetik eta zintzotasunetik eraikitako batasuna.
Aintzane Buldain Azanza
