Euskal musikarekin, kontuz!
Aktoreak: Tessa Andonegi eta Ainhoa Aierbe.
Non: Museum Cementos Rezolan, Añorgan (Donostia).
Noiz: maiatzaren 7an.
-------------------------------
Askok eta askok, letra matxistak direla eta, ez dugu dudarik egiten reggaetoia kritikatzeko. Euskarazko kanta herrikoi asko, ordea, tolerantzia osoz eta sentipen handiz abesten ditugu; baina, ba al dakigu zer esaten ari garen?
Obra honetan, Tessa Andonegi eta Ainhoa Aierbe aktore eta protagonistek euskarazko abestien zerrenda bat aurkeztuko dute. Guztiak ezagunak: bazkalostean kantatutakoak, karaokean irakurritakoak, kontzertuetan dantzatutakoak edota euskal kantutegiaren liburuxkan argitaratutakoak. Eta guztiak gizonezkoen ahotsean kantatutakoak: Mikel Urdangarin, Mikel Markez, Gari, Alex Sardui, Anje Duhalde… Itxura fisikoan, maitasun erromantikoan edota harreman tokikoetan oinarritutako letra kontserbadore bezain matxistak aterako dituzte argitara; eta gonbidatuko dute ikuslea jatorrizko sortzaileak seinalatu, ikuspegi feminista txertatu eta hausnartzera.
Analisia serioa den arren, mezua umorez eta giro onean transmititzea lortu dute. Izan ere, eskarmentu handiko bi artista horiek nahieran maneiatu dute eszena. Publikoarekiko gertutasuna izan da arrakastaren gakoetako bat, eta horretan asko lagundu du formatuak, oholtza handian esentzia galduko bailuke. Hala, energia positiboa kutsakor bilakatu dute, publikoa abesten, dantzan eta behar zenean eskuak aurpegira eramaten ikusteraino.
Eta zein garrantzitsua musikaren presentzia. Aukeraturiko hamar bat abestiren zatiak entzuteaz gain, haien bertsioak eta reggaetoi doinuak ere entzungo ditugu, eta paper ezinhobea beteko du horretan musika teknikariak. Nabaria da hura ere aktorea dela, lotsarik gabe paper bat gehiago beteko baitu obran. Erabaki horrek dinamismoa eman eta giro ona sortzeaz gain, eszenatokia zabaldu eta publikoa festaren parte sentiaraziko du. Aulkiak, gainera, aukeran zeudenak baino gutxiago jarri dituzte, jende gehiago gera zedin zutik eta errazago batu zedin dantzara. Esan beharra dago aktoreek nahi baino gutxiago mugitu dituela gerriak hartzaileak, uneren bat edo beste festan bukatu arren.
Lan honek bigarren saria eskuratu du 2026ko Donostiako Poltsiko Antzerki jaialdian. Egia esan, ez zait berritzailea iruditu, mugimendu feministak behin baino gehiagotan egin baitu lanketa hori eta abestiren bat edo beste analizatu izan baitituzte lehenik. Abestietako asko aurrez imajinatu ahal izan nituen, besteren batekin ahoa bete hortz utzi nindutela ere egia izan arren: Urdangarinen Oihana kantarekin, adibidez. Publikoarentzat ikuserraza eta eramangarria da; denontzako gustagarria, esango nuke. Era berean, ederra izan da abestien lehen notak entzun orduko jendea kritika non egin pentsatzen ikustea, abesti ezagun eta maitatuak non egingo zuen kosk aurreikusten. Horrez gain, egin duten ikerketa lana azpimarratzekoa da, baita kanta horiek berriro mahaigaineratzea ere; kantatzen jarraitzen baititugu ezabatu beharrean