2024ko abenduan jakin genuen Donostia 2030eko Munduko Futbol Txapelketako egoitza izateko hautagaien artean sartu zutela, Marokok, Portugalek eta Espainiak antolatuko duten edizioan. Orduan, erakunde publikoetako ordezkariek ospatu egin zuten: munduko mapan kokatzea, kirol ikuskizuna herritarrei hurbiltzea, Donostiarentzat ustezko lorpen kolektiboa. FIFAk 2024ko ebaluazio-txostenean agerian utzi zuen Donostiak arazo larriak dituela ekitaldi honen baldintzak betetzeko. Aipatzen zen Donostiako ostatu-plaza kopurua ez dela nahikoa eta, soluzio gisa, Biarritz edo Baionako ostatuak kontuan hartzea eta Airbnb gisako eskaintza handitzea proposatzen zen. Mugikortasunari dagokionez, txostenak jasotzen zuen trafikoak bizitegi-eremuetan eta merkataritza-eremuetan izango lukeen eragina. Horri segurtasun-neurri zorrotzak, espazio publikoaren okupazioa, publizitate eta marka pribatuen inbasioa, eta baliabide publikoen erabilera gehitu behar zaizkio.
Baina hasieratik esan genuen argi: Donostiak turistifikazio prozesu basatia bizi du, eta Mundiala prozesu hori sakontzeko, bizkortzeko eta zuritzeko dispositibo erraldoia izango litzateke. Horregatik, hainbat auzo-elkartek eta Bizilagunekin plataformak gutuna bidali genion FIFAri, erabakia atzera bota zezan eskatzeko. Argi azaldu genuen ekitaldi honek turistifikazioa areagotuko lukeela, etxebizitza-larrialdia okertuko lukeela, espazio publikoa interes komertzialen arabera eraldatuko lukeela eta herritarren eguneroko bizimodua baldintzatuko lukeela. Erakunde publikoen aldetik, ordea, bizilagunen kezkei mespretxua eta eztabaida irekitzeari ukoa heldu ziren.
2026ko martxoan FIFAren ordezkariak Donostiara etorri zirenean, erakunde publikoak berriro agertu ziren pozik eta baikor Mundiala hartzeko aukerarekin. Baina hortik gutxira, 2026ko maiatzean, zalantzak agertu dira Donostian, zalantzak agertu dira Bilbon, eta orain hautagaitza bateratu inprobisatu bat aurkeztu zaigu irtenbide gisa. Bat-batean, orain bai, alde onak eta txarrak neurtu behar omen dira. Orain bai, kostuak aztertu behar omen dira. Orain bai, hiriaren ahalmena, mugak eta ondorioak kontuan hartu behar omen dira. Ongi etorri turismoak dakarren oro onuragarria dela pentsatzen ez dugunon taldera. Baina ez dugu onartuko urte luzez hazkunde turistikoari alfonbra gorria zabaldu dutenek orain beren burua zuhurtziaren ordezkari gisa aurkeztea.
Arazoa ez da hautagaitza Donostiakoa, Bilbokoa edo bien artekoa izatea. Arazoa da Mundiala bezalako makro-ekitaldi bat hiri turistifikatuetan antolatu nahi izatea, bertako herritarren bizi-baldintzak okertzen ari diren bitartean.
Donostian, Mundialak egoera larriagotu egingo luke. Turista gehiago, presio handiagoa eta etxebizitza gehiago turismorako Donostian eta inguruko herrietan. Hiri-espazioaren masifikazioa, okupazioa eta herritarren eguneroko bizimoduan blokeoa ekarriko lituzke. Kaleak, plazak, garraioa eta zerbitzu publikoak ekitaldi erraldoi baten beharretara egokituko lirateke. Erakunde publikoek dirua, azpiegiturak, langileak eta kudeaketa-gaitasuna jarriko lituzkete Mundialaren eta bere bueltako negozioaren mesedetan. Badakigu nola funtzionatzen duen: irabaziak pribatizatu, eta kalteak herritarron bizkar uzten dira; kalte horiek, gainera, hirian geratzen dira ekitaldia igaro ondoren ere.
Gainera, gardentasun falta larria izan da prozesu osoan. Ez dakigu zenbat kostatuko litzatekeen. Ez dakigu zer tratu egin diren FIFArekin. Eta ez da kontu txikia: FIFA bezalako erakunde bati buruz ari gara, ustelkeriak eta interes pribatuen sareek behin eta berriro zipriztindutako egitura.
Arazoa ez da hautagaitza Donostiakoa, Bilbokoa edo bien artekoa izatea. Arazoa da Mundiala bezalako makro-ekitaldi bat hiri turistifikatuetan antolatu nahi izatea, bertako herritarren bizi-baldintzak okertzen ari diren bitartean
Horregatik eskatzen dugu eztabaida gardena eta zintzoa. Baina ez itxurazkoa soilik, ez erakundeek eta turismo industriak aurrez erabakitako norabidea zuritzeko balioko duen eztabaida. Alde onak eta txarrak baloratu behar badira, etxebizitza-larrialdia, prezioen igoera, masifikazioa, zarata, lan-prekaritatea eta hiriaren elitizazioa jasaten dituen donostiarren gehiengoaren ikuspegitik baloratu behar dira. Turismo industriaren, eraikuntza-enpresen eta espekulatzaile inmobiliarioen interesak ezin dira herritarren gehiengoaren interes gisa aurkeztu. Gainturismoa bizi dugu, eta ezin dugu ekitaldi bakoitzaren aurrean eztabaida hutsetik abiatu, aurretik ezer gertatu ez balitz bezala. Ez da itxurakeriarako momentua. Herritarron gehiengoaren ongizatea bermatzeko, Donostiak desazkunde turistikoaren norabidea hartu behar du.
Horregatik, Bizilagunekin plataformatik dei egiten diegu donostiarrei ahotsa altxa dezaten 2030eko Mundiala Donostian jokatzearen aurka. Dei egiten diegu auzo-elkarteetan, herri mugimenduetan eta bestelako antolakundeetan antola daitezen, hiri-ereduaren aldaketa bultzatzeko eta desazkunde turistikoaren aldeko indarrak metatzeko. Ez dugu gure hiria gutxi batzuen negoziorako saltzen utziko. Ez dugu gure aurkako golik ospatuko.
Nerea Arregi Topas, BiziLagunEkin plataformako kidea